हज यात्रा ही इस्लाम धर्मातील पाच मुख्य आधारांपैकी एक आहे. दरवर्षी लाखो भाविक या पवित्र यात्रेसाठी सौदी अरेबियाला जातात. या वर्षीही भारतातून मोठ्या संख्येने भाविक हजला जाण्यासाठी तयारी करत आहेत. यंदा हज यात्रेला जाणाऱ्या भाविकांसाठी एक महत्त्वाची बातमी आहे. हज कमिटी ऑफ इंडियाने हज यात्रेसाठीचा तिसरा आणि शेवटचा हप्ता भरण्यासाठी ३ एप्रिल २०२५ ही अंतिम मुदत जाहीर केली आहे. या तारखेनंतर कोणतीही रक्कम स्वीकारली जाणार नाही आणि जे भाविक हा हप्ता वेळेत भरू शकणार नाहीत, त्यांची नावे अंतिम यादीतून काढून टाकली जाणार आहेत.
कसा भरणार हप्ता?
हज कमिटीने भाविकांना हा शेवटचा हप्ता भरण्यासाठी स्पष्ट सूचना दिल्या आहेत. हैदराबाद येथील भाविक स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या कोटी मुख्य शाखेतील २८, २९ आणि ३० क्रमांकाच्या काउंटरवर रोखीने हा हप्ता भरू शकतात. हप्ता भरताना भाविकांना आपले आधार कार्ड आणि पॅन कार्ड सोबत बाळगणे आवश्यक आहे.
ज्या भाविकांनी आतापर्यंत एकही हप्ता भरलेला नाही, त्यांना संपूर्ण रक्कम एकाच वेळी भरण्याची मुभा आहे, पण त्यांचे नाव यादीत निश्चित झालेले असावे. हज कमिटीने हेही स्पष्ट केले आहे की, ३ एप्रिलनंतर व्हिसा, तिकीट आणि उड्डाणांचे वेळापत्रक तयार करण्याची प्रक्रिया सुरू होईल. यंदा भाविकांना आपल्या सोयीचे उड्डाण निवडण्याचा पर्यायही देण्यात आला आहे.
हप्त्यांचे टप्पे आणि रक्कम
हज कमिटीने यापूर्वीच पहिला आणि दुसरा हप्ता भरण्याच्या तारखा जाहीर केल्या होत्या. पहिला हप्ता ऑक्टोबर २०२४ मध्ये १,३०,३००० रुपये प्रति व्यक्ती होता. त्यामध्ये प्रवास खर्च, प्रक्रिया शुल्क आणि इतर खर्चांचा समावेश होता. दुसरा हप्ता डिसेंबर २०२४ मध्ये भरला गेला. आता तिसरा आणि शेवटचा हप्ता हा उड्डाण आणि सौदी अरेबियातील निवासाच्या खर्चावर आधारित असेल. ही रक्कम प्रत्येक प्रस्थानाच्या ठिकाणानुसार बदलू शकते आणि ती हज कमिटीच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
हज यात्रेची तयारी आणि व्यवस्था
हज यात्रा ही मे महिन्याच्या शेवटी सुरू होईल आणि जूनच्या पहिल्या आठवड्यात मुख्य विधी पार पडतील. या यात्रेसाठी मक्का, मदिना, मीना, अराफात आणि मुजदलिफा येथील निवासाची व्यवस्था ३ एप्रिलनंतर निश्चित केली जाईल. हज कमिटीने भाविकांना वेळेत पैसे भरून आपली जागा पक्की करण्याचे आवाहन केले आहे. जे भाविक प्रतीक्षा यादीत आहेत आणि यात्रेला जाण्यास इच्छुक नाहीत, त्यांनी लवकरात लवकर राज्य हज कमिटीला कळवावे, जेणेकरून त्यांची जागा दुसऱ्या भाविकाला दिली जाईल.
हज २०२५ची ठळक वैशिष्ट्ये
यंदाच्या हज यात्रेसाठी काही नवीन नियम आणि सुविधा लागू करण्यात आल्या आहेत. सौदी अरेबियाच्या हज आणि उमरा मंत्रालयाने मुलांना हजला येण्यास बंदी घातली आहे. यामागे लहान मुलांच्या सुरक्षेचा विचार केला गेला आहे. कारण दरवर्षी पवित्र स्थळांवर प्रचंड गर्दी होते. तसेच पहिल्यांदा हजला जाणाऱ्या भाविकांना प्राधान्य देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. यामुळे जास्तीत जास्त लोकांना ही पवित्र यात्रा आयुष्यात एकदा तरी करता यावी असा यामागचा उद्देश आहे. हज २०२५ची मुख्य तारीख ४ जून ते ९ जून २०२५ दरम्यान निश्चित करण्यात आली आहे.
भाविकांसाठी आवाहन
हज कमिटीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी यांनी भाविकांना वेळेत हप्ता भरण्याचे आणि आवश्यक कागदपत्रे सादर करण्याचे आवाहन केले आहे. “हा शेवटचा हप्ता आहे आणि यानंतर कोणतीही मुदतवाढ दिली जाणार नाही. त्यामुळे सर्वांनी वेळेत पैसे भरावेत आणि आपली जागा सुरक्षित करावी,” असे त्यांनी सांगितले. तसेच, ज्या भाविकांनी अद्याप पासपोर्ट, आरोग्य प्रमाणपत्र आणि इतर कागदपत्रे सादर केलेली नाहीत, त्यांनी ती लवकरात लवकर राज्य हज कमिटीला द्यावीत, असेही त्यांनी सुचवले आहे.
सौदी अरेबियातील नवीन नियम
सौदी अरेबियाने हज २०२५ साठी काही नवीन नियम लागू केले आहेत. यात व्हिसा धोरणात बदल आणि स्थानिक भाविकांसाठी हप्त्यांमध्ये पैसे भरण्याची सुविधा समाविष्ट आहे. सौदी भाविकांना हज पॅकेजची रक्कम तीन टप्प्यांत भरता येईल – पहिला हप्ता २०% बुकिंगच्या ७२ तासांत, आणि उरलेले ४०-४०% रमजान आणि शव्वाल महिन्यात. यामुळे आर्थिक भार कमी होईल. तसेच भारतासह १४ देशांतील नागरिकांना आता एक वर्षाच्या मल्टिपल-एंट्री व्हिसाऐवजी सिंगल-एंट्री व्हिसाच मिळेल, जेणेकरून अनधिकृत हज यात्रा रोखता येईल.